Endüstriyel Tesislerde Sprinkler Çeşitleri: Islak, Kuru, Baskın (Deluge) ve Pre-Action
Güncelleme tarihi: 21 Eyl
Otomatik sprinkler (yağmurlama) sistemleri, yangını çıktığı noktada su sisi veya damlacıklarıyla bastırarak yayılmasını önleyen, dünyada en yaygın kullanılan aktif yangın koruma yöntemidir. Ancak her endüstriyel tesisin sıcaklık, depolama tipi ve ürün hassasiyeti birbirinden farklıdır.
Yanlış seçilen bir sprinkler sistemi kışın donarak boruları patlatabilir ya da yanlış alarm durumunda milyonlarca liralık elektronik/ürün stokunu su altında bırakabilir. NFPA 13 ve TS EN 12845 standartlarına göre tesisler için doğru sprinkler tipi nasıl belirlenir?
4 Ana Sprinkler Sistemi ve Çalışma Prensipleri
Sprinkler sistemleri, boru tesisatı içindeki akışkanın durumuna ve devreye girme mekanizmasına göre 4 temel türe ayrılır:
Sprinkler Türü | Boru İçi Durumu | Devreye Girme Mekanizması | En Uygun Kullanım Alanları |
Islak Borulu (Wet Pipe) | Sürekli basınçlı su dolu | Yangın ısısıyla sadece o noktadaki sprinkler ampulü patlar ve anında su fışkırır | Fabrika üretim alanları, ısıtılan depolar, ofisler, AVM'ler |
Kuru Borulu (Dry Pipe) | Basınçlı hava veya azot dolu | Ampul patlayınca hava tahliye olur, kuru alarm vanası açılır ve su borulara hücum eder | Isıtması olmayan yapılar, soğuk hava depoları, açık yükleme rampaları, otoparklar |
Ön Tepkili (Pre-Action) | Basınçlı hava/düşük basınçlı gaz (Boru kuru) | Çift kademelidir: Hem dedektör dumanı algılamalı hem de sprinkler ampulü patlamalıdır | Server odaları, müzeler, arşivler, pahalı elektronik depolar (İstem dışı su basmasını engeller) |
Baskın (Deluge) | Açık nozullar (Ampulsüz), boru kuru | Yangın algılama sistemi devreye girer girmez alandaki TÜM nozullardan aynı anda su boşalır | Kimyasal depolama alanları, uçak hangarları, trafo dış yüzeyleri, yanıcı sıvı tankları |
Endüstriyel Depolarda ESFR Sprinkler Teknolojisi Nedir?
Yüksek tavanlı ve dikey raf sistemli lojistik depolarda standart sprinkler başlıkları yetersiz kalabilir. Tavandan fışkıran su, alevlerin oluşturduğu yukarı yönlü güçlü sıcak hava akımı (plume) nedeniyle aşağıya, alevin merkezine ulaşamadan buharlaşır.
Bu gibi alanlarda ESFR (Early Suppression Fast Response - Erken Bastırmalı Hızlı Tepki) sprinkler başlıkları kullanılır:
Yüksek debili ve büyük damlacıklı su püskürtür.
Raf aralarına ekstra boru hattı çekme ihtiyacını ortadan kaldırarak sadece tavan montajıyla 12-14 metreye kadar depolama yüksekliğini tek başına koruyabilir.
Tesisiniz İçin Hangi Sistemi Seçmelisiniz?
Donma Riski Varsa (+4°C Altı Ortamlar):
Mahal sıcaklığının +4°C'nin altına düşme ihtimali olan yerlerde ıslak borulu sistem kurulamaz; su donarak boruyu patlatır. Buralarda mutlaka Kuru Borulu (Dry Pipe) sistem projelendirilmelidir.
Yanlış Alarm ve Su Hasarı Korkusu Varsa:
Bir forklift kazasında sprinkler başlığının kırılmasıyla fabrikanın su altında kalmasını istemiyorsanız, ön tepkili (Pre-Action) vana grupları tercih edilmelidir. Bu sistemde boruya suyun dolması için bağımsız yangın algılama dedektörlerinin de teyit vermesi gerekir.
Parlayıcı ve Hızlı Yayılan Kimyasal Risk Varsa:
Alevin saniyeler içinde her yere yayılma riski olan boyahaneler veya solvent depolarında tek tek açılan ampuller yerine alanı tamamen su/köpük perdesiyle örten Baskın (Deluge) sistemler uygulanmalıdır.
Mühendislik ve Sahaya Uyarlama Notu
Sprinkler sistemlerinin kalbi hidrolik hesaplamalardır. Yangın pompasının debisi, boru çapları, basınç kayıpları ve depolanan malzemenin yangın yükü doğru hesaplanmadığında; yangın anında uç nozullardan yeterli basınçta su çıkışı sağlanamaz.
Tesisinizin tehlike sınıfına (Düşük, Orta, Yüksek / Light, Ordinary, Extra Hazard) ve mimarisine uygun hidrolik tasarım, NFPA 13 onaylı vana grubu seçimi ve anahtar teslim montaj süreçleri için Oyel Yangın uzman mühendislik kadrosuyla iletişime geçebilirsiniz.
Yorumlar