İşletmelerde Yangın Söndürme Cihazı (Tüpü) Sayısı ve Dağılım Hesabı Nasıl Yapılır?

İşletmelerde yangın güvenliğinin ilk ve en pratik savunma hattı taşınabilir yangın söndürme tüpleridir. Ancak birçok iş yerinde tüpler rastgele konulmakta, yetersiz sayıda bulundurulmakta veya yanlış yangın sınıfına uygun cihazlar seçilmektedir. Bu durum hem çalışanların hayatını riske atar hem de Çalışma Bakanlığı ve itfaiye denetimlerinde idari para cezalarına yol açar.

Peki, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve TS ISO 11602 standartlarına göre bir tesisin metrekare ve tehlike sınıfına göre yangın söndürücü sayısı nasıl hesaplanır?

Tehlike Sınıfına Göre Yangın Söndürücü Sayısı Hesabı

Yönetmeliğin 99. maddesine göre yangın tüpü sayısı işletmenin taban alanına ve risk grubuna göre belirlenir. Standart baz alınan cihaz ağırlığı en az 6 kg’lık Kuru Kimyevi Tozlu (KKT) söndürücüdür:

Tehlike Sınıfı	Tesis / Alan Türü	Metrekare Başına Düşen Tüp Standardı
Düşük Tehlike Sınıfı	Ofisler, bürolar, okullar, konut alanları, idari binalar	Her 500 m² kullanım alanı için en az 1 adet 6 kg'lık tüp
Orta Tehlike Sınıfı	Hafif imalat atölyeleri, matbaalar, tekstil atölyeleri, restoranlar	Her 250 m² kullanım alanı için en az 1 adet 6 kg'lık tüp
Yüksek Tehlike Sınıfı	Kimya fabrikaları, boyahaneler, akaryakıt/solvent depoları, ahşap işleme tesisleri	Her 250 m² kullanım alanı için en az 1 adet 6 kg'lık tüp + Özel sistemler

Not: Bir yapının her katında veya bağımsız bölümünde, alan ne kadar küçük olursa olsun (örneğin 60 m² olsa dahi) en az 1 adet söndürme tüpü bulunması yasal zorunluluktur.

Yürüme Mesafesi ve Dağılım Kriteri

Sadece metrekare hesabı yapmak yeterli değildir; personelin bir yangın anında tüpe ne kadar sürede ulaşabileceği de standartlarla sınırlandırılmıştır:

• A ve D Sınıfı Yangın Risklerinde: Kişinin bulunduğu herhangi bir noktadan yangın söndürücüye olan maksimum yürüme mesafesi en fazla 25 metre olmalıdır.

• B Sınıfı (Sıvı Yakıt) Yangın Risklerinde: Alevlerin yayılma hızı çok yüksek olduğu için yangın tüpüne yürüme mesafesi en fazla 15 metre ile sınırlandırılmalıdır.

Yangın Tüpü Montaj Yüksekliği ve Yerleşim Kuralları

İtfaiye ve İSG teftişlerinde tüpün asıldığı kot sıklıkla kontrol edilir:

Cihaz Ağırlığı	Maksimum Montaj Asma Yüksekliği
Ağırlığı 18 kg’a kadar olan tüpler (Genellikle 6 kg ve 9 kg tüpler)	Cihazın taşıma kulpu zeminden temiz kot olarak en fazla 90 cm yükseklikte olacak şekilde duvara sabitlenmelidir.
Ağırlığı 18 kg’dan fazla olan cihazlar (25 kg ve 50 kg tekerlekli arabalı tipler)	Zeminden tekerlekli olarak konumlandırılmalı, taşıma kolu yüksekliği 90 cm sınırını aşmamalıdır.

• Kritik Kurallar:

  • Yangın tüpleri kesinlikle kapı arkasına, dolap içlerine veya forklift yolu üzerindeki paletlerin arkasına gizlenmemelidir.

  • Her tüpün üzerinde reflektif veya karanlıkta parlayan (fotolüminesan) yangın tüpü yön levhası en az 2 metre yükseklikte duvara asılmalıdır.

Yangın Sınıfına Göre Doğru Tüp Seçimi

Yanlış yangın tüpü seçimi felakete yol açabilir (örneğin elektrik panosuna su veya köpük sıkılması personeli elektrik çarpmasına maruz bırakır):

• Katı Madde (Ahşap, Kağıt, Tekstil - A Sınıfı): Kuru Kimyevi Tozlu (ABC) veya Su/Köpüklü cihazlar.

• Sıvı Madde (Tiner, Boya, Akaryakıt - B Sınıfı): Köpüklü (AFFF) veya Kuru Kimyevi Tozlu cihazlar.

• Elektrik ve Elektronik Donanımlar (Panolar, Serverlar - C Sınıfı): Karbondioksitli (CO2) veya Temiz Gazlı söndürücüler (kalıntı bırakmaz, iletkenlik taşımaz).

• Mutfak Yağları (F/K Sınıfı): Islak Kimyasal (Wet Chemical) söndürücüler.

Mühendislik ve Sahaya Uyarlama Notu

Tesislerde yangın tüpü sayısının eksik olması ceza sebebi olduğu gibi, gereğinden fazla ya da amaca uygun olmayan tüplerin seçilmesi işletmeler için gereksiz bakım ve satın alma maliyeti yaratır.

Tesisinizin mimari planına ve üretim risk sınıfına uygun yangın tüpü yerleşim planı (kroki) hazırlanması, TSE ve CE belgeli söndürücü tedariği, montajı ve askı aparatlarının yönetmeliğe uygun projelendirilmesi için Oyel Yangın uzman mühendislik kadrosuyla iletişime geçebilirsiniz.